Eski akkumulyator: xavf ham, resurs ham
Oʻzbekistonda 4,98 mln avtomobil bor, har birida qoʻrgʻoshinli akkumulyator. Nega ularni qayta ishlash kerak va bu qanday amalga oshiriladi.
2026-yil 1-iyul holatiga Oʻzbekistonda 4,98 mln avtotransport vositasi roʻyxatda turibdi, ulardan 563 mingtasi Samarqand viloyatida. Bir yilda yana 345 mingta qoʻshilgan. Har birida qoʻrgʻoshinli akkumulyator bor va u bir necha yilda almashtiriladi.
Nega bu xavfli
- Qoʻrgʻoshin: bitta akkumulyatorda taxminan 9,7 kg. Tuproq va suvga oʻtsa, ayniqsa bolalar salomatligiga zarar qiladi.
- Sulfat kislota: elektrolit tashlab yuborilsa, tuproq va yer osti suvlarini zaharlaydi.
- Plastik korpus: polipropilen tabiatda uzoq yillar parchalanmaydi.
Yechim — yopiq sikl
Nazoratli yigʻish, ajratish, gazlarni tozalash va qayta ishlash. Qoʻrgʻoshin yangi akkumulyatorga qaytadi, plastik granulaga aylanadi, kislota neytrallanadi yoki natriy sulfatga aylantiriladi. AQSh va Yevropada qoʻrgʻoshinli akkumulyatorlarning taxminan 99 foizi qayta ishlanadi — «Samarqand Taraqqiyoti» shu standartni Oʻzbekistonda yoʻlga qoʻymoqda.
Manbalar: Oʻzbekiston Milliy statistika qoʻmitasi (2026); Battery Council International.